تخت جمشید

تخت جمشید نام محلی پایتخت داریوش بزرگ از لحاظ وسعت، عظمت و شکوه، مهمترین مجموعه باستانی هخامنشی در ایران است. یونانیان به آن پرسپولیس می گفتند و در ایران قدیم نیز به آن پارسه و چهل منار گفته می شده است. این اثر باستانی در دامنه کوهی موسوم به “کوه رحمت” جای گرفته که در زمان هخامنشیان از تقدس مذهبی برخوردار بوده است. آثار تاریخی به جای مانده در آن، از باشکوه ترین مجموعه های تاریخ ایران و جهان است. مجموعه تخت جمشید به وسعتی حدود 135000 متر مربع و تماما از سنگ ساخته شده است. در میان سنگها از هیچ گونه ملاتی استفاده نشده اما در بعضی نقاط، سنگها را با بست های آهنی به نام دم چلچله ای به هم اتصال داده اند و از چفت هایی سربی استفاده کرده اند. مجموعه تخت جمشید شامل هفت كاخ (تالار)، نقوش برجسته، پلكانها، ستونها، و دو ارامگاه سنگی قرار دارد. جمعا بیش از سه هزار نقش برجسته در ساختمان ها و مقبره های تخت جمشید وجود دارد كه به طرز خارق العاده ای هماهنگ می باشند. تخت جمشید یکی از سه پایتخت هخامنشیان بود؛ اما جنبه کاملاً تشریفاتی داشت و کارهای سیاسی و اداری در دو پایتخت دیگر یعنی شوش(پایتخت زمستانی) و هگمتانه(همدان امروزی، پایتخت تابستانی) به انجام می رسید. تخت جمشید یک زیارتگاه مقدس ملی بود که برای برگزاری جشن های نوروزی مورد استفاده قرار می گرفت. به بیان دیگر همه چیز در تخت جمشید برای بزرگداشت نوروز(آغاز سال ایرانی) بنا شده است.

پاسارگاد

آرامگاه کوروش هخامنشیآرامگاه کوروش بزرگ مهم ترین اثر مجموعه پاسارگاد که در دوره ای به “مشهد مادر مقدس” شهرت داشت، از سال 1820  به بعد به عنوان آرامگاه کوروش شناسایی شد. فاصله مجموعه پاسارگاد از تخت جمشید حدودا 75 کیلومتر است. دشتی که آرامگاه کوروش و مجموعه پاسارگاد در آن قرار دارد، دشت مرغاب نام دارد.این آرامگاه همچون گوهری در میان دشت مرغاب خودنمایی می کند. در گذشته بنای آرامگاه میان باغ های سلطنتی قرار داشت و از سنگ های عظیم که درازای بعضی از آنها به هفت متر می رسد، بنا شده بود. تخته سنگ های آرامگاه با بست های فلزی به هم متصل شده بود. این بست ها بعدها دزدیده شد، هر چند بیشتر این آسیب ها بعدها ترمیم شد، اما جای خالی برخی از آنها به صورت حفره هایی در دل سنگ برجای مانده است.آرامگاه کوروش در پاسارگاد، حدوداً در 530 تا 540 قبل از میلاد از سنگ آهکی به رنگ سفید ساخته شده است. بنای آرامگاه دو قسمت مشخص دارد، یکی سکویی 6 پله ای که قاعده آن مربع مستطیلی به وسعت 165متر مربع است و دیگری اتاقی کوچک به وسعت 7.5 متر مربع که سقف شیب بامی دارد و ضخامت دیوارهایش به 1.5متر می رسد.

مسجد شاهچراغ

«میر سید احمد» ملقب به شاه چراغ، پسر موسی کاظم امام هفتم شیعیان است. این بنا در دوره اتابکان فارسی در سده ششم هجری قمری ساخته شده است. تا زمان امیر عضدالدوله دیلمی کسی از مدفن حضرت احمد ابن موسی (ع) اطلاعاتی نداشت. زیرا روی قبر را تلی از خاک پوشیده بود. پیرزنی در پایین آن تل زندگی میکرد. او می دید هر شب جمعه چراغی با نور فراوانی بالای تل روشن می شود و تا صبح می درخشد. چند شب جمعه امتحان کرد و مشاهده کرد که روشنایی چراغ همچنان ادامه دارد. موضوع را با امیر عضدالدوله بیان کرد. درباریان این موضوع را باور نکردند اما امیر شبی جمعه خود آنجا حضور پیدا کرد و از پیرزن خواست که هرگاه نور را رویت کرد او را صدا بزند. آخر شب پیرزن روشنایی خیره کننده ای را دید و از شدت هیجان فریاد زد: شاه !چراغ.... و آن معصوم به ابن نام شهرت یافت.مساحت این حرم به 1000 متر مربع می رسد و شامل 162 حجره که دور تا دور حرم را احاطه کرده اند ، می باشد.سنگ مرمر در کف و دیوار های حرم نصب شده است. همینطور با خط نستعلیق وصیت نامه امام بر سر در جنوبی نقش بسته است. سالن زیبایی در غرب حرم ساخته شده است که کف و دیوار آن با سنگ مرمر ساخته شده است و اسامی الهی با خط زیبا و رنگ طلایی بر سطح آن نوشته شده است. این حرم با آیینه کاری و کاشی کاری مزیین شده است.

حافظیه

این اثر مربوط به سال 1187 هجری و از آثار دوره ی زندیه می باشد. حافظیه مکانی بسیار زیبا و دلگشا همراه با درختان تنومند و بلند و گل های زیبا و رنگارنگ است. این بنا در دوران صفویه و افشاریه و زندیه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.65 سال پس از وفات حافظ اولین مرمت و بازسازی به انجام رسید و عمارتی گنبدی شکل بر فراز مقبره حافظ ساخته و حوض بزرگی در مقابل آن بنا شد. همین طور این بنا در دوران صفویه و افشاریه نیز مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. این مکان دارای 4 درب خروجی است. یک درب به سمت جنوب، دیگری به سمت شمال شرق و دو درب دیگر به سمت غرب می باشند. مقبره حافظ، بارگاهی به سبک بناهای خود ساخت و بر تربتش سنگی مرمرین نهاد که امروز نیز باقی است و دو غزل از حافظ به شیوه نستعلیق نگاشته شده است که آن دو غزل چنین است: مژده وصل تو کو، کز سر جان برخیز/ طایر قدسم و از دام جهان برخیزم ایدل غلام جهان باش و شاه باش / پیوسته در حمایت لطف الله باش پس از وفات حافظ شمس الدین یغمایی ، وزیر میرزا ابوالقاسم گورکانی ؛ حاکم فارس، برای اولین بار عمارتی گنبدی شکل بر فراز مقبره حافظ بنا کرد.همینطور آندره گدار معمار فرانسوی طراح آرامگاه حافظ بوده است.

نقش رستم

نقش رستم نام مجموعه ای باستانی در روستای زنگی آباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است. این محوطهٔ باستانی یادمان هایی از عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده و از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده است، زیرا آرامگاه چهار تن از پادشاهان هخامنشی، نقش برجسته های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای کعبه زرتشت و نقش برجستهٔ ویران شده ای از دوران عیلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته است. قدیمی ترین نقش موجود در نقش رستم مربوط به دورهٔ عیلام است که نقش دو ایزد و ایزدبانو و شاه و ملکه را به تصویر کشیده بود ولی بعدها در دورهٔ ساسانی، بهرام دوم بخش هایی از آن را پاک کرد و نقش خود و درباریانش را به جای آن تراشید. کعبه زرتشت بنای سنگی و بُرج مانند موجود در این محوطه است که به احتمال زیاد در دورهٔ هخامنشی ساخته شده بود و کاربرد آن تاکنون مشخص نشده است؛ بر سه گوشهٔ این بنا دو کتیبه از شاپور اول و کرتیر نوشته شده است که از نظر تاریخی ارزش زیادی دارند. چهار آرامگاه دخمه ای در سینهٔ کوه رحمت کنده شده اند که متعلق به داریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم و داریوش دوم هستند که همهٔ آن ها از ویژگی های یکسانی برخوردارند.