مبارکه

شهرستان مبارکه نگین سبز استان اصفهان یکی از شهرستانهای بسیارمهم فرهنگی، صنعتی وکشاورزی ایران در استان اصفهان است. مرکز این شهرستان شهر مبارکه است. تعدادزیادکتابخانههای عمومی(۲۳کتابخانه)وهنرمندان خوشنویس فراوان(۲۱استادممتازوفوق ممتاز)وگروههای تعزیه باوجههٔ بین اللملی وبرگزاری جلسات وشبهای شعرفراوان؛ خانهٔ ادبیات، انجمن نمایش، کتابخانههای کودک ونوجوان، آموزشگاههای ازادهنرهای تجسمی، موسسات فرهنگی هنری بسییارفعال، تعداد۳۸کانون فرهنگی هنری مسجد، وجودچهاردانشگاه مهم کشورو...از مشخصات فرهنگی ومتمایز این شهرستان می باشد. بابرنامه ریزیهای انجام شده درسالهای ۸۵تاکنون توسط اداره فرهنگ وارشاداسلامی خصوصا در زمان مدیریت آقای فرامرزمیرشکارساختارهای فرهنگی شهرستان نظیر:کتابخانه ها، کانونهاوتشکلها افزایش کمی وکیفی بسیارزیادی گردیده وبدین واسطه شهرستان مبارکه درزمینه توسعه فرهنگی زبانزداستان گردیده است. در این شهرستان بالغ بر یکصد مرکز صنعتی وجود دارد که از جمله مهمترین آنها می توان مجتمع فولاد مبارکه، شرکت سیمان سپاهان دیزیچه، شرکت پلی اکریل، شرکت قند نقش جهان، شرکت چینی زرین ایران، و...را نام برد در بخش کشاورزی عمدهترین محصولات این شهرستان برنج- گندم-جو- صیفی -و باغهای میوه از جمله گیلاس و هلو وزردالو می باشد. زاینده رود از کنار این شهر و از نزدیکی محلات درچه و سرارود می گذرد پارکهای ساحلی زاینده رود در کنار ساحل زیبای زاینده رود و در محلهٔ سرارود و پارک شهدای زینلی محل مناسبی برای استراحت وتفریح مسافران و اهالی این شهرستان می باشد. شهرک صنعتی مبارکه در نزدیکی پلیس راه اصفهان -شیراز قرار دارد

جمعیت مبارکه:

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان مبارکه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۴٫۹۳۸ نفر بوده است

پیشینه تاریخی شهرستان مبارکه:

در سالنامه ای که در سال ۱۳۳۹ شمسی از طرف اداره فرهنگ لنجان علیا ( مبارکه) منتشر گردیده دربارة تاریخ بنای مبارکه چنین آمده است . بنای این قصبه در عهد شاه عباس شروع شده و از بانوان صفویه مریم بیگم عمه شاه عباس در آبادی آن کوشیده و دیگر از بانوان نیز در تعمیر آن ذی مدخل بوده اند در ابتدا نام آن امین آباد بوده مبارک نام غلام مریم بیگم زوجه احمد خان گیلانی چون مامور آبادی بانوی خود گردید استخاره از قرآن نمودآیه ( من شاطی الواد الایمن فی البقعه المبارکه ) آمده از این روی مبارکه نام نهاده شد .

بارچان
کتیبه تختگاه ( دوره شاه آبادی ) بارچان حاکی ازآن است که شاهان صفوی از منطقه برای شکار و اقامت استفاده می نموده اند . این منطقه در زمان شاه صفی ( ششمین پادشاه صفوی ) شکارگاه بوده و قنات و قلعه ای بنام قلعه شکار ( صفی آباد ) در آن احداث شده که اولین اثر انسانی بازمانده در آن است . آثار این قلعه تا چندین سال پیش وجود داشته و پیرمردان محلی از قول پدرشان ذکر می کنند که حدود ۱۳۹ سال پیش، ستونهای سنگی قلعه مذکور برای ساختن حمامی بکار رفته است و بنام حمام نو هنوز باقی است و واجد ارزش نگاهداری می باشد . آسیاب مبارکه نیز دارای قدمت است.

مبارکه در گذشته دارای قلعه های مشهوردیگری همچون قلعه ابراهیم آباد، قلعه شاهزاده، قلعه جنت آباد، قلعه باقر آباد، قلعه علی آباد، قلعه نقی آباد، قلعه کمال آباد و مزرعه نصیر آباد بوده که متاسفانه بعد از سلطة افغانها بر اصفهان بر اثر هجوم آنان تخریب گشته و فقط قلعه سلیمان آباد باقی مانده که دارای برج و با روی محکمی بوده و امکان حملة افغانها به آن وجود نداشته است.

مبارکه به علت سرسبزی و خرمی و وجود چشمه سارهایی در اطرافش ییلاق عشایر بوده و در دوره قاجاریه بالا خص در طی حاکمیت ظل السلطان بر اصفهان مورد توجه بوده است . زندان ظل السلطان در اکبر آباد یکی از عناصر تاریخی بشمار می آید.

بطور کلی آثار باقی مانده در منطقه علیرغم وجود قلعه های متعدد نوشته بر سنگ قبر امامزاده هاآسیابها و دیگر آثار به زمان های دور مرتبط نمی شود ولی وجود طبیعت سرشار از زیبایی ولطافت زاینده رود نشانه سابقه بسیار طولانی منطقه است و پیدایش مزارع و آبادیها و مکان های جمعیتی همزمان با قدمت طبیعت منطقه می تواند باشد .

سایر مناطق تاریخی


دیزیچه: به معنای دز، دژ و قلعه می باشد . از آثار تاریخی آن وجود امامزاده هایی به نامهای شاهزاده سلیمان و محمد ( ع ) است .


طالخونچه : گفته اند نام آن طالقان اصفهان بوده، سپس به طالخونچه و نهایتا به طالخونچه تبدیل گردیده است . واژه طالخونچه ترکیبی از تال + خونچه است . تال به معنای طبق فلزی است و خونچه به معنای طبق چوبیین کوچک که در آن شیرینی، میوه یا جهاز عروس گذارند و بر روی سر حمل کنند . احتمالا در گذشته در آن طبق های خونچه فلزی می ساختند . این شهر دارای قلعه قدیمی با قدمت تاریخی است


کرکوند : به معنای صاحب مرغ و ماکیان می باشد و دارای امامزاده ای بنام حلیمه خاتون است .


نهچیر : دارای قلعه تاریخی ثبت شده آثار باستانی است و متعلق است به دوره قاجاریه . این قلعه خود از شش قلعه کوچکتر تشکیل می شده و مشابه قلاع فئودالی است با برج و باروی محکم و حیاطهای میان خلوت، اتاق های تو در تو، بسترها، ارسی ها، دالانها، هشتی های ورودی و بادگیر که بعضا به کمک آیینه کاری، نقاشی، تذهیب و گچبریها تز ئین شده اند .

قلعه های موجود دردو روستای حسن آباد قلعه بزی و قلعه میرزا زمان نیز از جمله قلعه های تاریخی بشمار می آیند . دو قلعه نیز در شرق و غرب محله قهنویه است . این قلعه ها حداکثر به حدود یک قرن ونیم قبل مربوط می شوند ولی از لحاظ شناخت معماری محلی و فضاهای مسکونی می توانند واجد اهمیت باشد .


بر اساس تحقیقات بعمل آمده اصل بنا متعلق به دوره ساسانی و قبل از اسلام است که در دوره های بعدی بالاخص سلجوقیان تعمیراتی درآن بوجودآمده و مدتها در اختیار فداییان اسماعیلی بوده است و در نبرد بین اسماعیلیان و سلجوقیان بخشهایی از آن تخریب گردیده است .

ابن حوقل ( قرن چهارم ) می نویسد فاصله شهر خان لنجان تا اصفهان ۹ فرسخ بوده و شهری است کوچک و فراخ نعمت و پر برکت و ناحیه روستایی دارد . در این محل آبهای گوارا و درختان بسیار و شفتالوی خوب و لذیذ وجود دارد و در اینجا قلعه بزرگی است که گنجینه امرای آن روستا بوده و مشرف بر خان لنجان و نواحی آن تا نزدیکی اصفهان است . قلعه بزی یا قلعه خان لنجان : این قلعه در نزدیکی خولنجان واقع شده است و در محدوده روستای حسن آباد مبارکه قرار دارد . این قلعه از نظر شرایط فیزیکی، جغرافیائی شباهت بسیار به قلعه آتشگاه در ماربین دارد . قلعه به راههای مجاور رودخانه و دشتهای سرسبز اطراف اشراف داشته و دارای هسته مرکزی وسیع با بخشهای کوچکتری در نقاط بلندتر و سوق الجیشی بوده، دیوارهای بیرونی آن از سنگ و گل و در بعضی قسمتها از سنگ و ساروج ساخته شده و دیوارهای درونی بغضا با گچ و ساروج صقیلی شده است.

در ارتباط با خان لنجان مورخین بسیارمطالب گفته اند ولی علیرغم قدمت تاریخی خولنجان امروزه آثار قابل استنادی بجز قلعه بزی و قلعه یا کاروانسرایی متروکه، معروف به قلعه قدیم که درآن کشت وکار می شد و مسجد جامع و سنگ قبری به تاریخ ۵۶۸ هجری قمری چیز دیگری در آن باقی نیست .