ایوان

شهرستان ایوان (به کردی: ئهیوان، Eyvan) در شمال استان ایلام قرار دارد و مرکز آن شهر ایوان است. از شمال به استان کرمانشاه واز غرب به کشور عراق منتهی میشود . مردم آن کرد کلهر بوده و شیعه هستند.این شهرستان از مراکز اصلی ایل کلهر میباشد.ایل کلهر از شمال به محدوده ایلهای کرند، گوران و گوران بان زرده، از ناحیه جنوب به حوزه حکومتی والی پشتکوه (استان ایلام کنونی)، از طرف مغرب به خاک کردستان عراق (مندلی و خانقین)، همچنین به قشلاق ایل سنجابی و قشلاق ایل کرند، از جانب مشرق به ییلاق ایل زنگنه و قسمتی از ییلاق ایل سنجابی (مایدشت) و در واقع جنوب شهر کرمانشاه، محدود میشود. افراد این ایل که در واقع بزرگترین ایل در غرب کشور محسوب میگردد. در شهرستان های ایوان غرب، اسلام آباد، گیلانغرب، و بخشهایی از :کرند، نفت شهر(نفت شاه سابق)، سومار، گهواره، ماهیدشت، ودر دهستان قلعه شاهین سرپل ذهاب و نصر آباد قصرشیرین و تمامی نواحی وحومه مکانهای یاد شده ساکن هستند.بنابر اسناد تاریخی زیادی ایوان غرب مرکز اصلی ایل کلهر بودهاست، همچنین در زمان های گذشته طوایف بزرگی همچون منصوری(مسیوری)، کولسوند، قلخانی، کلیایی و قوچمی، مومه ای، سوماری، زینل خانی ،باسکله ای و..... که بیشتر شان از( هفت ماله بان سیری کلهر ایوان غرب)میباشند در مناطق ذکر شده ساکن شدند.آب و هوای کوهستانی دارد و دارای رشته کوههایی از زاگرس بنام بانکول، مانشت و شیره زول است که پوشیده از جنگلهای انبوه بلوط، بنه، زالزالک، و بادام کوهی است و انواعی از گیاهان دارویی و گلها در طبیعت آن یافت میشود . دارای چشمهها و رودخانهای به نام گنگیر(در حال حاضر بدون آب) میباشد. بهاری دل انگیز دارد و دارای آثار باستانی مر بوط به دوره ساسانیان و اسلامی است.

تقسیمات کشوری ایوان:

این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان است:

دهستانهای بخش مرکزی:
دهستان سراب
دهستان نبوت
نقاط شهری: ایوان

دهستانهای بخش زرنه:
دهستان کلان
دهستان زرنه
نقاط شهری: زرنه

آثار باستانی موجود در ایوان:

1).آتشکده سه پا: این بنای تاریخی دارای ایوانی مربع شکل به اندازه 5x5 متر و ارتفاع حدودا 10 متر میباشد. قطر دیوارهایش یک متر، دارای آتشدان و در قسمت فوقانی، سوراخهایی وجود دارد که شاید برای خروج دود حاصل از سوخت باشد. اطراف این بنا به وسیله حیاطی محصور بوده ولی اکنون به علت عوامل طبیعی و غیر طبیعی تخریب شدهاست. این بنا از سنگ و ساروج و گچ ساخته شدهاست و نوع معماری آن مربوط به دوره ساسانی است.

آتشکده در ساحل جنوبی رودخانه «گه نگیر» و با فاصله تقریبا 700 متر از ان قرار گرفتهاست و در داخل دشتی کوچک قرار دارد که به احتمال زیاد در اطراف این آتشکده، منازل مسکونی زیادی وجود داشتهاست. زمینهای حاصلخیز و آبرفتی اطراف آتشکده به احتمال زیاد وقف آن بودهاست.

این آتشکده دارای چهار دروازه به طرف چهار جهت اصلی میباشد و همانند آتشکده دوره ساسانی در شهرستان قصر شیرین است. در مقابل آتشکده مذکور و در داخل رودخانه «گه نگیر»، سنگ بلندی وجود دارد که ارتفاع آن حدود 12 متر و قطرش 6 متر میباشد که بسیار دیدنی است. سنگ دیگری با ارتفاع کمتر در شرق آن واقع شده که در اثر عوامل فرسایش کج شدهاست.

2).طاق شیرین و فرهاد


سکونت در شهر ایوان از قدمت زیادی برخوردار است. بر اساس اسناد تاریخی، شهرستان ایوان قبل از اسلام تحت عنوان اریومان یا ماسبندان شهرت داشته و آثار تاریخی فراوانی داشتهاست که همگی گویای قدمت آن میباشد. از نظر زبانی مردم شهرستان ایوان که در مجاورت استان کرمانشاه واقع شده دارای لهجه کلهری یا گورانی هستند که در استان کرمانشاه رایج میباشد. ضمن اینکه اکثریت مردم این شهرستان با زبان فارسی آشنایی کامل دارند و میتوانند به زبان فارسی صحبت کنند لیکن گروه قومی فارسی زبان در سطح شهرستان وجود ندارد.

جمعیت ایوان:

از نظر جمعیت شهرستان ایوان دارای 47958نفرو 10065خانوار میباشد که از این تعداد 30809نفر ساکن شهر و 17149نفر ساکن روستا هستند. همچنین بعد خانوار شهرستان 76/4نفر میباشد و تراکم خالص جمعیتی آن 6/214نفر در هکتار میباشدنسبت جنسی برابر با 102نفر به عبارتی در مقابل هر 100زن 102نفر مرد وجود داشتهاست.و نسبت سنی جمعیت از 0تا 65سال و بیشتر آن در نقاط شهری30809 و در نقاط روستایی 18591نفر میباشدو بیشترین گروه سنی بین64-15سال قرار دارد. بررسی آمارها نشان میدهد که در سال 1375درصد باسوادی در گروه سنی 6تا10ساله 63/96درصد بوده این در حال است که در سال 1385 این نسبت 4/96درصد بودهاست 23/0درصد کاهش یافتهاست که نشاندهنده کاهش زادوولد بودهاست. با توجه به تفاوت رشد مطلق جمعیت شهرستان ایوان با رشد طبیعی آن میتوان گفت در مجموع مهاجرت به این شهرستان وجود داشته باشد، چنانکه مطالعه روند گذشته آن تا سال 1370مؤید این امراست ولی از سال 1370به بعد اندکی مهاجر فرستی نشان میدهد که بنظر میرسد ناشی از خروج جنگزدگان باشد به همین علت در پیش بینی جمعیت آینده شهرستان در یک حالت موازنه مهاجرتی فرض شده است
در آبان ماه1385، جمعیت فعال (افراد شاغل و بیکار) 74/37 درصد از جمعیت 10ساله و بیشتر شهرستان را تشکیل میداده انداین نسبت برای مردان وزنان به ترتیب 64/61 و 59/13درصد بودهاست. نرخ فعالیت جمعیت 10ساله و بیش تر در نقاط شهری ، 33/38 درصد و در نقاط روستایی 71/36درصد بودهاست . در بحث گروههای عمده فعالیت شاهدکاهش اشتغال در بخش کشاورزی و افزایش مشاغل صنعتی و خدماتی رادر شهرستان هستیم. از آنجایی که حدودنیمی از جمعیت شهرستان در نقاط روستایی زندگی میکنند وکشاورزی محوری ترین واساسیترین فعالیت آنان تلقی می شود کاهش اشتغال در بخش کشاورزی شهرستان جای تامل بسیاری دارد.بیانگر گرایشات زیاد جامعه روستایی به سمت مشاغل درآمدزا و زود بازده می باشد .یا اینکه اساساً بخش کشاورزی از کشش لازم برای اشتغال زایی برخوردار نیست . در هر حال کاهش مشاغل تولیدی در جامعه روستایی بیانگر علائم خوبی در اقتصاد آنان نمی باشد.بنابراین میبایستی دولت با سیاستهای تضمین قیمت محصولات کشاورزی، حمایتهای مالی کشاورزان درجهت تقویت توان مالی آنان درتهیه ادوات ونهادهها (کود، سم و..) و سیاستهای تشویقی از سهم از کاهش سهم اشتغال در این بخش جلوگیری کند.

جغرافیای ایوان:


استان ایلام حدود 20133 کیلومتر مربع وسعت دارد که در حدود 2/1 درصد از مساحت کل کشور را شامل میشود. این استان در غرب رشته کوههای زاگرس بین 31درجه و 58 دقیقه تا 34درجه و 15 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ در گوشه غربی کشور واقع شدهاست.(نقشه شماره1-3) استان ایلام دارای موقعیتی کوهستانی و کوهپایهای است که از سمت غرب و جنوب به جلگههای پست و هموار (بین النهرین) و جلگه خوزستان مشرف است. در شرق استان، دره رودخانه سیمره بعنوان یک عامل طبیعی در تقسیمات سیاسی و طبیعی این استان نقش مهمی دارد. بخشی از ایل هلشی نیز ایجا ساکن هستند. استان ایلام از جنوب با استان خوزستان، از شرق با لرستان و از شمال با کرمانشاه مجاورت دارد کشور عراق در غرب این استان واقع شدهاست. رشته کوه کبیر کوه مهم ترین عامل توپوگرافی در این استان است که علاوه بر جداسازی سرشاخهها و رودخانههای حوزه رودخانه سیمره در شرق و شاخههای فرعی که بطور جداگانه در غرب این رشته کوه جاری هستند و وارد کشور عراق میشوند، در تقسیمات کشوری این استان نقش مهمی دارد. این رشته کوه در پیش رس جریانات مرطوب غربی قرار دارد و به همراه سایر قلل و ارتفاعات استان از بارش کافی برخوردار است . به همین جهت، پوشش گیاهی خوب و بویژه بلوط- که تیپ جنگلهای زاگرس است- در این استان نمود کامل دارد. در وضع موجود، این استان شامل 8شهرستان، 21شهر، 20بخش و 40دهستان میباشد